اداره بین المللی مهاجرت سازمان ملل متحد (آی.او.ام) گزارش داده است که در چهار سال گذشته ۸ میلیون افغان به بسیاری از کشورها از جمله ایران و پاکستان مهاجرت کرده اند.
بر اساس این گزارش، از میان این پناهجویان یک میلیون تن در اروپا و بقیه در ایران و پاکستان زندگی میکنند.
در این گزارش پیشتر گفته شده بود که اکثریت این پناهجویان را افغان های تشکیل میدهند که به دلیل بیکاری مجبور به مهاجرت شده اند.
این گزارش میافزاید پناهندگانی که مدارک قانونی برای زندگی در کشورهای میزبان ندارند با مشکلات شدید پولیس مواجه شده اند.
در بخشی از این گزارش آمده است:« از سال ۲۰۲۰ تاکنون حدود ۸ میلیون افغان مهاجر شده اند که ۸۵ درصد آنها به کشورهای همسایه به ویژه ایران و یک میلیون تن نیز به اروپا مهاجرت کرده اند. به دلیل بیکاری، نزدیک به ۷۰ درصد آنها برای پیدا کردن کار به ایران رفته اند و بیشتر آنها پس از برخورد بد و غیرانسانی دوباره اخراج شده اند.»
اداره بین المللی مهاجرت، تعداد افغان های بازگشته از ایران در سال ۲۰۲۳ را حدود یک میلیون تن گفته است، که ۶۰ درصد آنها را افغان های تشکیل میدهند که به زور از ایران خارج شده اند.
با این اوصاف، پناهجویان افغان در پاکستان که از تصمیم اخیر حکومت پاکستان در مورد سرنوشت خود نگران هستند، میگویند که حکومت پاکستان علاوه بر اخراج مهاجران غیرقانونی افغان، به پناهجویان افغان که دارای اسناد قانونی هستند، نیز حقوق قانونی نمی دهد، و در کار های روزمره برای آنها مشکل ایجاد میکند.
ناز محمد، پناهجوی افغان مقیم پاکستان میگوید:« زندگی پناهجویان در پاکستان بسیار تلخ شده است. در پاکستان، پناهجویان افغان از حقوق بشری بسیار دور نگه داشته میشوند، زیرا افراد ملکی پاکستانی زمین های خود را از پناهجویان افغان میخواهند، از آنها کرایه میخواهند، هیچکس در این زمینه به ما هیچ کسی کمک نکرده است.»
کارشناسان سیاسی دلایل مهاجرت را بیکاری، محدودیت کار و آموزش برای زنان و دختران عنوان میکنند و از حکومت سرپرست میخواهند که سیاست منسجمی برای جلوگیری از مهاجرت ایجاد کند.
مشاور حقوقی وزارت داخله بریتانیا در بخش پناهندگان میگوید:« انسان های که پناهنده می شوند یا به ویژه افغان ها که به کشورهای دیگر می روند و پناهنده می شوند، عوامل خاص خود را دارد مانند فقر، نبود آموزش، کمبود امکانات، بحران ها، مشکلات امنیتی، دشمنی های شخصی، فشارهای حکومتی وعوامل دیگر که مردم را وادار می کند.»
پیش از این اداره پناهندگان سازمان ملل متحد از پاکستان و ایران خواسته بود تا اصول بین المللی را در زمینه پناهندگان رعایت کنند و تا زمان بهبود وضعیت افغانستان، در برخورد با پناهجویان افغان انعطاف ایجاد کنند.
اما باوجود این درخواست ها، ایران و پاکستان روند بازداشت های اجباری پناهجویان افغان را تسریع کرده اند و تاکید کردند که پناهجویان غیرقانونی را به افغانستان باز خواهند فرستاد.
