د ښوونکي ورځ او د ښوونکي ژوند/ سیما شاکر
کلونه ښوونکو ته ژمنې ورکړل شوې چې د ژوند اسانتیاوې او امتیازات به یې ډيريږي خو کلونه دا ژمنې د کاغذ پرمخ پاتې شوې او هیچا د ښوونکي په ژوند کې بهبود را نه وست چې د زده کوونکو لپاره لا ښه جوګه شي.
د ښونکو سترګې اوسني حکومت او په ځانګړي ډول ولسمشر محمد اشرف غني ته وې چې ګنې په دې برخه کې به جدي کار وکړي، ځکه محمد اشرف غني د ټاکنیزو سیالیو پرمهال ژمنه کړې وه چې ښوونکي ته به دومره امتیازه برابر کړي چې د ګمرک مامورین به ګمرک کې دنده نه کوي، بلکې د ښوونکي دنده به غواړي.
ولسمشر محمد اشرف غني د خپل حکومت په څلور کلنه موده کې هر کال د تعلیمي کال د پرانیستې او د ښوونکي د ورځې په مناسبت دا ژمنې تکرار کړې، خو هیڅ یوه یې عملي نه کړه.
ښوونکی اوس هم هغه پخوانی امتیاز لري، نه یې ښارګوټي کې د استوګنې ځای پیدا کړ، نه ورته ښارګوټی جوړ شو او نه هم ولایتونو کې د هغه فرمان په اساس ځمکې ورکړل شوې چې ولسمشر ورکړي دي.
ښوونکو ته خیالي ښارګوټي جوړ شول، د بنسټ ډبرې یې کيښودل شوې، خو تر ننه دغو ځمکو ته نه ښوونکی پريښودل کیږي او نه هم ښوونکو ته ډاډ شته چې له دې ځمکې به یوه برخه د کور جوړولو لپاره ورکول کیږي.
د ښوونکو د ښارګوټو او ښوونکو ته د ځمکو ورکولو په اړه د ولسمشر ټول حکمونه، فرمانونه او لارښوونې پر ځای پرتې دي او هیڅ یو یې نه دي عملي شوي، یا خو دا فرمانونه او حکمونه د ښوونکو د
تېرایستلو لپاره ورکړي او یا خبره داسې ده چې د ولسمشر فرمان انتن نه ورکوي او ولایتونو کې یې والیان لارښوونو ته هیڅ ارزښت نه ورکوي.
ولسمشر په ځینو برخو کې جدیت او احساساتو کار اخلي، خو دا احساسات یې بیا په خپلو کارونو کې پاتې راولي، ځینې ځمکې یا غصب شوي او یا قومي دي چې ولسمشر غواړي ښوونکو او یا نورو دولتي مامورینو ته یې د ویش امر کوي، خو په دې کار نه بریالی کیږي، ځکه ولسمشر بې وسه دی، په غاصبینو یې زور نه رسیږي او نه هم له هغو قومونو سره زور غږولی شي چې ځمکو باندې له دولت سره دعوه لري.
په دې سره هر کال له ښوونکو سره د ځمکو او نمرو ورکولو ژمنه کې ولسمشر پاتې راځي او هغه ښوونکي چې ولسمشر غني ته یې زیاته تمه وه چې ژوند به یې ورجوړ او امکانات به ورته زیات کړي، هیڅ یې هم و نه کړل.
له دې سره د ښوونکو معاشونو کې د زیاتوالي په اړه ولسمشر فرمان ورکړی، خو تر ننه د ښوونکو معاشونه نه دي لوړ شوي او نه هم نور امتیازات ورکړل شوي دي.
ښوونکی چې په خیټه موړ نه وي، څنګه کولای شي چې یو ښه زده کوونکی وروزي، ښوونکی په تمه دی او لا هم تمه لري چې ولسمشر به ورسره کړې ژمنې پوره کړي، خو داسې ښکاري چې ولسمشر په ډیرو برخو کې له خلکو سره ژمنې نه دي عملي کړي او دا ژمنه به همداسې پاتې وي.
ښوونکي خپله دنده کوله او کوي یې، خو دا چې حکومت ورسره په لویه کچه باندې ژمنه وکړي، او دا ژمنه پوره نه شي، نو ښکاره خبره ده چې د ښوونکي مورال کمزوری کیږي او هغه ډول زده کړې چې باید یو زده کوونکي ته یې ورکړي، بیا یې نه شي ورکولی.
داسې هم نه ده چې حکومت امکانات نه لري، هر څه لري، خو له ولسمشر شاوخوا کلونه داسې کسان راټول و چې او انحصار کړی یې و چې ولسمشر ته یې سمې مشورې نه ورکولې.
ولسمشر تر ننه انحصار دی او له ډير شیانو نه خبریږي، ممکن دا هم ورته ویل شوي چې پلازمېنه او ولایتونو کې ښوونکو ته ځمکې ورکړل شوي او امتیازات یې ډیر شوي دي، ځکه دلته کلونه په خیالي پروژې باندې خلک تېر ایستل شوي، په داسې حال کې اصل کې هیڅ نه وي موجود.
ښوونکی د رڼا لور ته خلک سوق کوي او له ښوونکو سره وعده خلافي تر ټولو بد سیاست دی چې هیڅکله به پټ پاتې نه شي او دا به په ډاګه شي چې ولسمشر د دې هېواد کوم قشر ته دوکه ورکوله او پایله یې څه شوه.
نن د ښوونکي ورځ ده، خو ښوونکي شته چې د زده کوونکي ډالیو ته سترګې دي او د هرې میاشتې اخر کې یې معاش مصرف کړی وي او د قرض په لټه کې ګرځي.
د ښوونکو ژوند جوړول غواړي چې د پوهنې کیفیت ورسره لوړ شي، خو د ملي یووالي په نوم حکومت دې برخې ته هیڅ پام نه دی کړی چې سلګونه زره زده کووني او ښوونکي یې زړه ماتې کړي دي.
سمونه
جان محمد مومند
