د اقتصاد وزرات مسلکي معین د ایران له تسنیم خبري اژانس سره په يوه تازه مرکه کې د ایران او افغانستان ترمنځ پر سوداګریزو پرمختګونو خبرې کړې.
عبداللطیف نظري په دې مرکه کې چې د تهران خبرو اترو فورم څلورمې ناستې په څنډه کې شوې، د کابل او تهران ترمنځ د دوه اړخیزې سوداګرۍ پر زیاتوالي، له هلمند سیند څخه د ایران حق آبې، په دې هېواد کې د کډوالو برخلیک او په افغانستان کې له نشه يي توکو سره د شوې مبارزې او پرمختګونو په اړه مالومات ورکړي.
نظري د خواف –هرات اورګاډۍ پټلۍ جوړېدو ته په اشارې ویلي، د ورته ټرانزيټي پروژو په تطبيق سره د افغانستان او ايران د سوداګرۍ ظرفيت ۱۰ میلیارد ډالرو ته رسېدلی.
نظري زیاته کړې:« افغانستان او ایران د اقتصادي او تجارتي راکړې ورکړې د پراختیا لپاره ډېر ظرفیت لري. دواړه هېوادونه هوډ لري چې د دغو تجارتي مبادلاتو اندازه تر ۱۰ میلیارد ډالرو پورې لوړه کړي. دا مهال د افغانستان توکي د چابهار بندر له لارې نړیوالو بازارونو ته رسېږي. همدارنګه د هرات – خواف د رېل ګاډي کرښه د مبادلاتو په اسانه کولو او د تعرفو په ټیټولو کې مهم رول لوبوي او دغه راز دوغارون آزاد بندر هم تجارتي توکي افغانستان او ایران ته لېږدوي او دا خپله د صادراتو په پراختیا کې مهم ګام ګڼل کېږي.»
نظري همداراز له چینايي او ایراني پانګوالو غوښتي چې له موجوده فرصتونو په ګټنې دې په افغانستان کې پانګونه وکړي.
د اقتصادي چارو شنونکي له ګاونډيو او سیمه ییزو هېوادونو افغانستان ته د وارداتو په برخه کې ستونزې کمې، خو د ایران په ګډون نورو هېوادونو ته د صادراتو لپاره د زمینې رامنځته کولو فرصتونه ډېر کم بولي.
دوی زیاتوي، تر هغو چې سرپرست حکومت د صادراتو او وارداتو توازن ته جدي کار ونه کړي، افغانستان به بیا هم د یوه مصرفي هېواد په توګه پاتې، پر نورو تکيه او له نه احساسېدونکې اقتصادي ودې برخمن وي.
د اقتصادي چارو شنونکی عبدالنصیر رشتیا وايي: « موږ د افغانستان د اړتیا وړ توکو په واردولو کې نه له ایران او نه هم له کوم بل هېواد سره ستونزه لرو، بلکې زموږ اساسي ستونزه د صادراتو په برخه کې ده. دا چې اوس موږ له ایران له ۳ میلیاردو زیات واردات لرو، که ایران هم د افغانستان یوه اندازه صادرات ومني، بې له شکه چې دا به هم د افغانستان او هم د ایران په ګټه وي.»
د اقتصادي چارو شنونکی نور الله عزیز وايي: « د افغانستان لپاره ایران سره د تجارت ترڅنګ د ټرانزیټ بحث هم ډېر مهم دی. موږ له دې لارې کولی شو نورو هېوادونو ته لاره پيدا کړو او یا هم د ایران توکي د افغانستان له لارې نورو هېوادونو ته انتقال کړو. د پانګونې بحث هم ډېر مهم دی او باید له ایران سره پرې تمرکز وشي؛ که دا په افغانستان کې د ایران مخامخ پانګونه وي یا هم د افغان توکو لپاره د ایران په بازارونو کې د تقاضا پیدا کول وي. دا ټول په خپله برخه کې د افغانستان د اړیکو پیاوړتیا لپاره ډېر مهم دي.»
په ورته مهال، د بهرنیو چارو وزارت سرپرست مولوي امیرخان متقي د ایران فورم څلورمې ناستې کې د ګډون پر مهال ویلي، د اسلامي امارت له ټولو هېوادونو سره په اړيکو کې متوازن سیاست او اقتصاد محوره تعامل پالیسي غوره کړې چې پر اساس يې له ټولو هېوادونو سره د مثبتو اړیکو غوښتنه لري.
