د افغانستان په سوېل ختیځو ولایتونو او ځانګړې توګه پکتیا، خوست او پکتیکا کې سږ کال د جلغوزیو حاصلات ۳ زره ۵۰۰ ټنو ته رسېدلي.
خو د جلغوزیو ټولنې مسوولین وايي، له چین سره انحصاري سوداګریزو تړونونو سوداګر له تاوانونو سره مخ کړي دي.
د دوی په خبره، شاوخوا ۱۵۰۰ ټنه جلغوزي د صادراتو له محدودیتونو سره مخ دي او هم مهاله یې د هوا له ګرمېدو سره د خرابېدو اندېښنې هم ډېرې شوې دي.
د جلغوزیو ټولنې مرستیال سیال خان وايي: « تاوان کوي، نیم په نیمه تاوان کوي؛ بله لاره هم نه شته ترڅو موږ یې عربي هېوادونو یا نورو هېوادونو ته یوسو. ترڅو چې حکومت بله لاره پيدا نه کړي، دغه سوداګري ګټه نه کوي.»
سوداګر له سرپرست حکومت غوښتنه کوي چې د نړیوالو سوداګریزو اړیکو پراخولو ته پام وکړي، ترڅو د جلغوزیو صادرات د نړۍ نورو هېوادونو ته هم ولېږدول شي او د سوداګرو د مالي زیانونو مخه ونیول شي.
د جلغوزیو سوداګر جمعه الدین وايي: «اوس یوازې چین ته روان دي، دا د افغانستان سرمایه ده او درېیم تجارت دی چې ډېر خلک په کې پر کاروبار بوخت دي. اوس په دې تجارت کې خلک بند راغلي.»
د جلغوزیو سوداګر فریدالله مهاجر وايي: «که چېرې د دې مالونو قرارداد له بل هېواد سره وشي، چینایان به په موږ دا ډول ملنډې نه وهي لکه اوس یې چې وهي.»
د جلغوزیو یو بل سوداګر نجات الله وايي: « ښه جلغوزي چین ته ځي او دا نور مال چې دلته پاتې کېږي، له دې په کابل کې مغز جوړېږي. د دې لپاره باید کار وشي چې نورو هېوادونو ته هم ولېږل شي.»
ورته مهال، د خوست د سوداګرۍ او پانګونې خونې مسوولین د شته ستونزو هوارولو لپاره له سرپرست حکومت غوښتنه کوي چې د جلغوزیو صادرات دې د یوه هېواد له انحصار وباسي، ترڅو افغان سوداګر په کې زیانمن نه شي.
د خوست سوداګرۍ او پانګونې خونې مسوول نواب امیرزی وايي: « د سهولیت راوستلو او پر نړیواله کچه د بازار موندلو دنده د حکومت ده چې باید تعامل ولري او دغه تعامل د افغانستان د اقتصادي ګټو او مثبت بیلانس لپاره ډېر مهم دی؛ باید د دې لپاره لارې چارې ولټول شي.»
جلغوزي د افغانستان له ارزښتناکو طبیعي تولیداتو ګڼل کېږي او پر نړیواله کچه لوړه تقاضا لري.
د اقتصادي چارو کارپوهان وايي، که سرپرست حکومت د وچې مېوې د صادراتو لپاره نړیوالو بازارونو ته د لاسرسي په برخه کې شته خنډونه لرې کړي، د هېواد په اقتصادي ځان بساینه کې به هم مهم رول ادا کړي.
