په پاکستان کې له تېرو څو ورځو راهیسې له افغان کډوالو سره د دې هېواد د پولیسو او پوځیانو ناوړه چلن او په غیرې قانوني او جبري ډول د هغوی د بېرته راګرځولو هڅې زیاتې شوې او دغې موضوع ګڼې اندېښنې زېږولې دي.
په دې هېواد د افغانستان شارژدافیر وايي، په تېرو څو ورځو کې پاکستاني پولیسو په پلازمېنه اسلام اباد کې شاوخوا ۸۰۰ افغانان چې په پاکستان کې د اوسېدلو قانوني اسناد هم له ځانه سره لري او یا هم د ملګرو ملتونو د کډوالو ادارې سره ثبت دي، نیولي او غواړي افغانستان ته یې په زور ستانه کړي.
د سردار احمد شکېب په خبره، په دغو کسانو کې ګڼ کډوال چې ښځې او ماشومان هم په کې شامل دي، له خپلو کورونو ایستل شوي او د اخراج لپاره پنډغالو ته لېږدول شوي دي.
په پاکستان کې د افغانستان شارژدافیر سردار احمد شکېب زیاته کړې: « په اسلام اباد کې له څو ورځو راهیسې افغان اتباع، هغه که د مهاجرت کارت ولري یا په ویزه راغلي وي، یا ځینې داسې کسان دي چې اسنا نه لري خو د شارپ، یو اېن اېچ سي آر یا نورو نړیوالو ادارو له خوا ورته ټوکن یا کارت ورکړل شوی چې په هغه باندې هلته ژوند کوي، دغه کسان چې اوس یې شمېر له ۷ تر ۸ سوو پورې دی، نیول شوي دي. حتی ځینې داسې هم دي چې کورونه یې پلټل شوي او له کورونو را ایستل شوي دي.»
د شکېب په خبره، په تېرو درېیو ورځو کې پاکستان ۱۳۷ هغه کډوال هم ایستلي چې د ویزو د تمدید لپاره یې غوښتنلیکونه مربوطه ادارو ته سپارلي وو خو د برخلیک له څرګندېدو وړاندې ډیپورټ شوي دي.
نوموړی وايي، په دې تړاو یې خپلې اندېښنې په رسمي ډول د پاکستان حکومت ترڅنګ په دې هېواد کې د ملګرو ملتونو د کډوالو له سترې کمېشنرۍ او د کډوالو د حقونو مدافع اړوند نړیوالو ادارو سره شریکې کړې دي.
سردار احمد شکېب ویلي: « که څه هم موږ دا موضوع په رسمي ډول د پاکستان له حکومت سره شریکه کړې او له هغوی مو غوښتنه کړې او دوی هم ژمنه راکړې چې دا موضوع به حل کوي، خو د دې ترڅنګ مو له نړیوالو ادارو لکه یو اېن اېچ سي آر، شارپ ادارې او افغان کډوالو د دفاع اړوند کمېشنرۍ سره هم شریکه کړې ده.»
بل پلو، له افغان کډوالو سره د پاکستان روان چلن په کور دننه او بهر له ګڼو تندو غبرګونونو سره مخ شوی.
افغان سولې لپاره د امریکا پخواني ځانګړي استازي زلمي خلیلزاد د کډوالو پر وړاندې د پاکستان حکومت دغه ډول دریځ او موقف نیونه ناوړه چلن بللی او د ژر تر ژره درېدا غوښتنه یې کړې.
د افغانستان سولې لپاره د امریکا پخوانی ځانګړی استازي زلمي خلیلزاد ویلي: « زه له دې سره چې پاکستاني چارواکي باید له افغان کډوالو سره ناوړه چلن او د هغوی راګرځول ودروي؛ همغږی یم.»
بل پلو، د کډوالو د حقونو مدافعان په جبري ډول د کډوالو ډيپورټ کول او پر هغوی هر ډول فشارونه راوړل له ټولو انساني او اخلاقي اصولو سره په ټکر کې بولي او وايي، دا کار د دواړو هېوادونو ترمنځ اړیکې اغېزمنوي.
دوی د پاکستان پر حکومت غږ کوي چې د کډوالو مسئلې د مدیریت لپاره داسې قانوني کړنلارې ترتیب کړي چې د دواړه لورو حقونو ته په کې درناوی شوی وي.
د کډوالو د حقونو فعال علي رضا کریمي وايي: « له ایران او پاکستان څخه د سلګونه افغان کډوالو ډیپورټ په داسې بڼه چې کور په کور پلټنې پسې کېږي، د انساني او اخلاقي اصولو ښکاره نقض دی. دغه ګام نه یوازې پر کډوالو روحي، رواني او اقتصادي فشارونه زیاتوي، بلکې د هېوادونو پر اړیکو هم خورا بد اغېز لري.»
د کډوالو د حقونو فعال عبدالرازق عدیل وايي: « په دې اړه برخه کې ډېره مهمه ده چې د پاکستان دولت د دې ستونزې د مدیریت او پاکستان مېشتو افغان کډوالو د ملاتړ لپاره مناسبې لارې په پام کې ونیسي. دغه راز بشري حقونه او د کډوالو د اخراج لپاره قانوني محدودیتونه رعایت کړي.»
دا داسې مهال ده چې د پاکستان حکومت له دې وړاندې افغان کډوالو ته د تېر ۲۰۲۴زېږدیز کال د ډېسمبر تر ۲۵مې وخت ورکړی و او له هغې وروسته یې د هغوی د ایستلو پرېکړه تازه کړې وه.
د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت هم مني چې له پاکستانه هره ورځ په خپله خوښه او جبري ډول تر دېرشو کورنۍ افغانستان ته ستنېږي.
