د اسلامي امارت له واکمنېدو راهیسې د لومړي ځل لپاره په شاوخوا يوه مياشت کې کابل د روسيې، هند، ایران، چین او ازبېکستان د لوړپوړو چارواکو او مل پلاويو کوربه و.
دغو چارواکو د کورنيو چارو او ملي دفاع وزارت سرپرستانو په ګډون د اسلامي امارت له يو شمېر مهمو مسوولینو او چارواکو سره ليدنې درلودې او ظاهرا یې بحثونه د متقابلو همکاريو پر زياتوالی متمرکز ياد شول.
د اسلامي امارت ویاند ذبیح الله مجاهد وايي، له دغو سفرونو خوښ دي او دا تګ راتګ له هېوادونو سره د اړيکو د پراختيا په مانا ده.
مجاهد په دې اړه وايي:« د افغانستان اسلامي امارت ډیپلوماټیکه دستګاه د خپل فعالیت ترڅنګ غواړي له ټولو هېوادونو سره د اسلامي امارت اړیکې په ډېر ښه حالت کې وساتي. د همدې پالیسۍ له امله، د سیمې هېوادونه دامهال له اسلامي امارت سره د ښو اړیکو په حال کې دي. د مسکو او ځینو نورو سیمه ییزو هېوادونو اړیکې له افغانستان سره ښې دي او لاهم پرمختګ کوي. وخت په وخت د نړۍ مشران افغانستان ته راځي او د افغانستان مشران د نړۍ مختلفو هېوادونو ته ورځي، دا د دې څرګندونه کوي چې له دغو هېوادونو سره زموږ اړیکې ښه وضعیت لري او نورې هم د پراخېدو په حال کې دي.»
خو پوښتنه دا ده چې په کابل کې له حکومتي چارواکو سره د بهرنيو پلاويو له لوري د بحثونو اصلي محور څه و؟
د نړیوالو اړیکو کارپوه نجیب الرحمن شمال وايي: « دا مساله د افغانستان او د افغانستان د خلکو ملي ګټو خلاف ده او جدا ً باید په پام کې ونیول شي چې دغه مسایل په مثمره توګه له نورو هېوادونو سره هم پراخ شي.»
له افغانستانه د امریکايي ځواکونو له وتلو وروسته روسيه، چين، ايران او د منځنۍ آسيا ځينې هېوادونه په افغانستان کې له سرپرست حکومت سره نږدې پاتې شوې، خو سرپرست حکومت یې پر رسميت نه دی پېژندلی.
ځينې شنونکي پر رسميت د سرپرست حکومت نه پېژندنه په خپله د حکومت کم کاري بولي او په خبره يې، دې هدف ته د رسېدو لپاره اړتيا ده چې سرپرست حکومت له نړيوالو سره کړې ژمنې عملي کړي.
د نړیوالو اړیکو کارپوه سمیر انګار وايي: « د رسمیت نه پېژندلو لامل ځینې اختلافي مسایل دي چې د اسلامي امارت او نړیوالې ټولنې ترمنځ لاینحل پاتې دي.»
د سیاسي چارو شنونکی ډاکټر عبدالصادق حمیدزوی وايي: « اسلامي امارت باید له هېوادونو سره اړیکې ولري، ځکه له دې تګ او راتګ سره خپله د ډيپلوماسۍ لمنه پراخېږي.»
نړيوالو په ټينګار سره د ښځو او بشري حقونو رعايت، د افغاني ټولنې له بېلابېلو اقشارو د ټولګډونه حکومت جوړول، له افغانستانه نورو هېوادونو ته د ګواښ نه پېښېدل، له ترهګرۍ او نشه يي توکو سره مانا لرونکې او واقعي مبارزه او يو شمېر نور موارد د رسميت پېژندنې لپاره د شرطونو په توګه ياد کړي، خو سرپرست حکومت تل ادعا کړې چې دا ټول شرطونه يې پوره کړي دي.
