د خيبر درې په رېګي للمه سیمه کې د پښتنو قامي جرګه د شنبې ورځ په مازدېګر پيل شوه او د رهبرۍ غړي يې وايي، له څه باندې دوو لسیزو راهیسې له پښتنو سره د پاکستان پوځ او حکومت د ظلم، بې عدالتۍ او ناوړه چلن په پايله کې زرګونه پښتنو خپل ژوند له لاسه ورکړی او دغه راز يې له میلیونونه نورو د ژوند بنسټیز حقونه اخيستي.
د پښتون ژغورنې غورځنګ له لوري جرګې ته په وړاندې شوي مستند فلم کې ښودل شوي، د پوځ او حکومت د بېعدالتيو په پايله کې د زرګونه پښتنو له وژل کېدو سربېره، د دوی زرګونه اقتصادي او تعليمي بنسټونه هم نړول شوي دي.
د دغه مستند فلم په یوه برخه کې راغلي: « یوازې په تېرو ۲۰ کالو کې له ۷۶ زره ۵۸۴ زیات پښتانه وژل شوي، له ۷زره او ۳۸۱ تنو پښتنو مشرانو سرونه پرې شوي،۱۱تنه د یوې کورنۍ غړي حلال شوي، له ۴ زره ۱۰۰ تنو زیات پښتانه په کورمه کې د پاکستاني ادارو په شیعه او سني جوړو شویو جګړو کې وژل شوي، ۷ زره نور پښتانه وګړي تري تم دي، ۷ زره ۵۳۸ تنه پښتانه د پوځ په خښو کړل شویو ماینونو معلول شوي،۲۷ زره ښځې کونډې شوې او ۲۱۳ واکسیناتورانې وژل شوي دي. همدارنګه د پښتنو په سیمو کې ۹ زره ۲۳۷لویې چاودنې شوې چې له ډلې یې ۷ چاودنې پر ماشومانو او۲۰۰ پر جوماتونو شوې دي چې له امله یې ۵ زره او ۷۰کورنیو خپلې مېنې پرې اېښې دي.»
د پښتون ژغورنې غورځنګ مشر منظور احمد پښتین د پښتنو په سیمو کې جګړه تپل شوې بولي او وايي، د دې جګړې له امله زرګونه پښتانه قرباني شوي.
پښتین ویلي، د پښتنو پر سیمو د پردیو له یرغل سره چې له ۱۸ میلادي پېړۍ راهیسې پیل شوی، دا خاوره د جګړې په ډګر بدله شوې.
پښتین په دې اړه وايي:« څوک ورته په یو او څوک به بل نظر ګوري، خو له نن ۲۰۶ کاله مخکې په ۱۸۱۸ زیږدیزکال د رنجیت سېنګ پوځونو د پښتنو پر سلطنت برید وکړ او دا خاوره یې تر جبر لاندې کړه.»
پښتین همداراز ویلي، پښتنو د چا پرهېواد او خاوره تېری نه دی کړی، خو برعکس نورو هېوادونو او زبرځواکونو د پښتنو خاوره نیولې او د خپلو اهدافو د تعقيب لپاره يې د جګړې ميدان ګرځولې.
پښتین زیاتوي: « اې زما د سیاسي ګوندونو مشرانو! زما خوېندو او وروڼو، زما یوه خبره واورئ، ترهګر هغه وي چې د بل په کور ورننوځي، د بل مال ولوټي او د بل انسانان ووژني. ټوله نړۍ دې دا ثابته کړي چې پښتون افغان د چا په کور ورننوتی، خو برعکس د نړۍ زبرځواکونه راځي او زموږ په کورونو راننوځي؛ موږ د چا وسایل نه دي لوټي، خو د نړۍ طاقتونه راغلل او زموږ هرڅه یې ولوټل؛ موږ د چا سړي نه دي وژلي، موږ بل قوم ته نه یو داخل شوي، خو نور راځي او زموږ خلک وژني.»
د پښتنو په قامي جرګه کې ځيني نور ګډونوال وايي، د دې جرګې پرېکړې قاطع دي او ژمنه شوې چې د عملي کولو لپاره به يې ټول سره متحد وي.
د عوامي ملي ګوند مشرمیا افتخارحسین وايي:« پښتنو تر اوسه د جرګې اجازه له چا نه ده اخیستې، آيا موږ به د خپلې جرګې اجازه له تاسو غواړو؟ زما په ژبه د پاکستان نور قومونه نه پوهېږي، په هغوی کې اصلا ً جرګه نه شته. موږ به لومړی دوی ته سبق ښیو، بیا به اجازه غواړو.»
د پښتنو قامي جرګه چې د اکټوبر پر ۱۲ مه پیل شوې، په کې د مختلفو ګوندونو استازو او قومي مشرانو ترڅنګ زره عامو خلکو، سپین ږېرو، ځوانانو او ښځو برخه اخیستې.
دغه جرګه شاوخوا ۸۰ کمېټې لري چې ۶۰ یې د ولسوالیو او پاتې یې د اتحادیو او ټولنو په استازیتوب په بحثونو کې برخه اخیستې.
