د اسلامي امارت له واکمنېدو درې کاله پوره کېږي، خو لا هم هېڅ یوه هېواد پر رسمي توګه د رسمیت پېژندلو اعلان نه دی کړی.
د ریاست الوزرا سیاسي مرستیال مولوي عبدالکبیر وايي، له نړیوالو سره د اسلامي امارت مثبتې اړيکې د دې ښکارندويي کوي چې نړیوالو دغه حکومت پر رسمېت پېژندلی خو دا موضوع یې علني کړې نه ده.
د عبدالکبیر په خبره، اسلامي امارت اوس مهال په ۴۰ هېوادونو کې سياسي استازي لري او دغه راز يو شمېرهېوادونه هم په کابل کې د شارژدافېرانو په لرلو سره فعال سفارتونه لري.
عبدالکبير زیاتوي: «سمه ده چې نړۍ په خوله د رسمیت پېژندلو اعلان نه دی کړی، خو له موږ سره د دوی تعامل د رسمیت پېژندلو دی؛ ځکه چې زموږ سفارتونه او کونسلګرۍ په نړۍ کې خلاصې دي او د هغوی دلته. دغه راز له ټولو ګاونډیانو سره د سوداګرۍ بندرونه فعال دي.»
په ورته مهال، د لوړو زده کړو وزارت سرپرست شیخ ندا محمد وايي، له هېواده بهر سیاسي مخالفين د خپلو شخصي ګټو لپاره پر سرپرست حکومت بېلابېل تورونه پورې کوي، خو په خبره يې افغانان اوس پوه شوی او په خبرو يې نه تېروځي.
ندیم زیاتوي:« اوس چې فزیکي حضور او مقابله پای ته رسېدلي، په رسنیو کې فکري مقابله پیل شوې؛ فېسبوک او ټویټر د نړۍ له مرتدینو ډک دي؛ نه د عالم عزت کوي، نه د مجاهد، نه د اسلام او قرآن.»
بله خوا د سیاسي چارو شنونکي له سرپرست حکومت سره د ځینو هېوادونو اړیکې د رسمیت په مانا نه بولي او وايي، په دې کې شک نه شته چې یو شمېر هېوادونه له سرپرست حکومت سره ښې اړیکې لري، خو په قانوني ډول یې پر رسمیت نه دی پېژندلی.
دوی زیاتوي، ښه دا ده چې سرپرست حکومت د نړیوالو غوښتنې ومني، ترڅو په قانوني ډول پر رسمیت وپېژندل شي.
د سیاسي چارو شنونکی فیض محمد ځلاند وايي: « په سیاسي تعاملاتو کې پرمختګ په دې دلالت نه کوي حکومت پر رسمیت پېژندل شوی. د دې لپاره باید ځینې کارونه وشي او تر ټولو مخکې سرپرست حکومت په دایمي او قانوني حکومت واړول شي.»
ځېنې نور بیا د همدې موضوع په تړاو وايي، نړیوالو نه یوازې سرپرست حکومت پر رسمیت نه دی پېژندلی، بلکې د وروستیو پرېکړو له مخې يې له نړیوالو سره ستونزه نورې هم زیاتې کړې دي.
دوی وايي، ښه دا ده چې د سرپرست حکومت چارواکې په دې حساسو شرایطو کې له نرمښت کار واخلي ترڅو د رسميت پېژندنې پر وړاندې د نړیوالو بهانې ختمې شي.
د سیاسي چارو شنوونکی شهسوار سنګروال وايي: « افغانستان د نړۍ او په ځانګړې توګه ملګرو ملتونو له خوا پر رسمیت نه دی پېژندل شوی. دا د یوه هېواد لپاره سیاسي غمیزه او مرګ دی چې په درېيو کلونو کې یې څوک پر رسمیت نه پېژني. زما په اند ستونزې ورځې تر بلې ډېرېږي.»
د سرپرست حکومت چارواکي داسې مهال د نا اعلان شوي رسميت ادعا کوي چې د سيمې په ګډون د نړۍ هېوادونو له افغانستان سره رسمي سياسي تعاملات نه دي پيل کړي او واقعي رسميت پېژندنې ته د رسېدو لپاره له حکومت څخه د بين الافغاني ډيالوګ د پيلولو او دغه راز د خلکو مشروع غوښتنو ته د مثبت ځواب غوښتنه کېږي.
