د امریکا له لوري د افغانستان پر هوايي حریم تېری او له نړیوالو قوانینو سرغړونه هغه ستونزه ده،چې له تېرو درېیو کلونو راهیسې د امریکا او ناټو د پوځي شتون له پای ته رسولو وروسته، د څارنې لپاره ترې کار اخیستل کیږي.
د امریکا متحده ایالاتونو دفاع وزارت دا موضوع تاییدوي او وايي، له دې لارې د افغانستان او سیمې هېوادونه څاري.
د پنټاګون یوې ویاندې صبرینا سینګ د امریکا له لوري د افغانستان د فضايي حریم د نقضېدو په تړاو د یوې پوښتنې په ځواب کې ویلي، دغه مساله دوی پورې اړه نه لري او په وینا یې د هوايي حریم په ساتلو کې د واکمنو چارواکو نا تواني د افغانستان خپله ستونزه ده.
سېنګ زیاتوي: « داسې ښکاري چې دا د دوی خپله ستونزه ده، نه زموږ. د سیمې د هوايي څار لپاره د پنټاګون پروګرام اغېرناک دی.»
له دې څه موده مخکې هم د امریکا ولسمشر جوبایډن د هوا له لارې د هېوادونو څار یو اغېزناک ماموریت یاد کړ او د سیمې هېوادونو د کنټرول لپاره یې ګټور بللی و.
خو د افغانستان ملي دفاع وزارت د خپل هوایي حریم نقضېدل ښکاره تېری بولي او وايي، د دې کار د مخنیوي لپاره یې هڅې پيل کړې دي.
د ملي دفاع وزارت سرپرست مولوي محمد یعقوب مجاهد له پاکستاني لوري هم غوښتي،چې اجازه ورنه کړي هوايي حریم یې د افغانستان پرضد وکارول شي.
مجاهد زیاتوي: «هڅه کوو، چې د ځمکني حاکمیت په څېر هوايي حاکمیت هم ترلاسه کړو. که بیا څوک زما خواته په سپکه ګوري، موږ به له خپلو شته امکاناتو څخه په کار اخیستنې د ځان او خاورې دفاع کوو.»
د پوځي چارو یوشمېر شنونکي هم د هېوادونو له لوري د یو بل پر هر راز ځمکني، سمندري او هوايي حریم تېری او د بل هېواد له لوري دغه کار ته زمینه برابرول، د نړیوالو اصولو له مخې جرم ګڼي او وايي، د نړیوالو اصولو له مخې په دې صورت کې هر هېواد د خپلې ځمکنۍ او هوايي بشپړتیا څخه د دفاع حق لري.
د پوځي چارو کارپوه حکمت الله حکمت وایي: « اوس چې د افغانستان پر هوايي حریم کوم تېری کېږي، پاکستان امریکايي ځواکونو ته پر خپله خاوره دوې پوځي اډې ورکړې، څلور د ډورن الوتکو د کنټرول مرکزونه یې ورکړي او له همدغو مرکزونو د پاکستان په اجازه د افغانستان پر هوايي حریم تېری کېږي.»
د پوځي چارو کارپوه توریالی ځاځی وايي: «دا ځل چې د افغانستان په فضايي حریم کې ډورن الوتکې ولیدل شوې، باید له ځنډ پرته برېد پرې وشي، ترڅو په ډاګه شي چې دا الوتکې د چا دي او د افغانستان هوايي حریم څوک نقضوي.»
د امریکا له لوري د افغانستان پر هوايي حریم تېری هغه موضوع ده، چې د اسلامي امارت د ګڼو چارواکو له لوري په وار وار غندل شوې او دا کړنه یې د دوحې له هوکړې څخه جدي سرغړونه او له نړیوالو اصولو سره په ټکر کې بللې.
خو له دې هر څه سربېره د هېواد د یو شمېر ولایتونو په فضا کې د بې پیلوټه یا ډرون الوتکو د ګرځېدو راپورونه ورکول کیږي.
چارواکي وايي، امریکا دغه کار د پاکستان له ځمکني او هوايي حریم څخه په کار اخیستنې ترسره کوي.
