ایراني رسنیو د دغه هېواد چارواکو له خولې خبر ورکړی چې ایران غواړي له افغانستان او ترکمنستان هېوادونو سره پر ګډې پولې موانع جوړې کړي.
د راپورونو له مخې، ایران به څه باندې ۳۰۰ کیلو مټره له افغانستان سره پر ګډې پولې او څه باندې ۵۰۰ کیلومټره به له ترکمنستان سره پر ګډې پولې تاسیسات جوړ کړي.
د سیاسي چارو تحلیل کوونکي وايي، په ایران کې له څو وروستیو بریدونو را په دېخوا تهران د خپلو وګړو امنیت ته اندېښمن دی اوغواړي چې له دې ډول اقداماتو سره د خپلو ولسونو اندېښنې له منځه یوسي.
دوی وايي، د ایران دغه تصمیم د هېوادونو د امنیت د ټینګښت لپاره مهم دی او له دې سره به د ترهګرۍ ، ناقانونه سوداګرۍ او همداراز د انساني او نشهيي توکو د قاچاق مخنیوی هم وشي.
د سیاسي چارو تحلیل کوونکی سرور نیازی وايي: « هر هېواد حق لري چې په خپله خاوره کې د امنیت د راوستلو لپاره خپلو سرحدونو ته پاملرنه وکړي، د خپلو سرحدونو تحکیماتو او استقاماتو ته توجو وکړي. زما په نظر دا د هېوادونو پر ګته ده، ځکه دلته چې کومې ترهګریزې ډلې یا کوم غیر قانوني کاروبار چې د هېوادونو ترمنځ شتون لري هغه له منځه ځي او د امنیت په ټیګښت کې ډېر رول لري.»
ځېنې نور بیا په دې باور دی چې له یوې خوا ایران له هر لوري له امنیتي ګواښونو سره مخ دی او له بل خوا بیا په سیستان او بلوچستان کې جدايي غوښتونکې ډلې هم لري او د دغو اندېښنو د له منځه وړلو په موخه یې دغه ډول اقداماتو ته مخه کړې ده.
د دوی په خبره، په هغه صورت کې چې دغه تاسیسات د هېوادونو ترمنځ رسمي سوداګري ټکنۍ نه کړي نو د ایران خپله خاوره ده او خپل کار یې دی.
د سیاسي چارو تحلیل کوونکی طارق فرهادي وايي: « د ایران حکومت له بېلابېلو امنیتي ستونزو سره لاس او ګرېوان دی، چې په کرمان او د شاه څراغ پر زیارت بریدونه یې د یادونې وړ دي، همداراز هغوی په سیستان او بلوچستان کې جدايي غوښتونکې ډلې لري؛ خو دا سرحدات چې دوی جوړوي په هغه صورت کې چې د هېوادونو ترمنځ سوداګري زیانمنه نه کړي نو ستونزه نه لري، دا یې خپل کار دی.»
د ایران د دغه تصمیم پر وړاندې د افغانستان او ترکمنستان حکومتونو تراوسه کوم غبرګون نه دی ښودلی؛ خو د اسلامي امارت ټینګار بیا دا دی چې په افغانستان کې هېڅ بهرنۍ وسله واله ډله فعالیت نه لري او نه هم چاته اجازه ورکوي چې د افغانستان له خاورې نورو ته ګواښ پېښ کړي.
اسلامي امارت له خپل پلوه نړۍ، سیمې او ګاونډیو هېوادونو ته ډاډ ورکوي چې د افغانستان له خاورې به ورته هېڅ ډول ګواښ متوجې نه وي.
د اسلامي امارت د ویاند مرستیال حمد الله فطرت وايي: « اسلامي امارت په ځلونو ویلي دي چې د افغانستان خاوره به د هېڅ چا پر ضد ونه کارول شي او هېڅ بهرنۍ ډلې ته به دلته د فعالیت اجازه نه ورکول کېږي. موږ یو ځل بیا د نړۍ او سیمې هېوادونو ته ډاډ ورکوو چې د افغانستان خاوره به د دوی په خلاف نه کارول کېږي او نه به له دې خاورې دوی ته کوم ګواښ متوجې وي. د افغانستان اسلامي امارت امنیتي ځواکونه توانېدلې دي چې داعش چې یوه نړیواله پدیده ده په افغانستان کې دغه پدیده وځپي.»
د ایراني رسنیو د راپور له مخې، د افغانستان او ترکمنستان هېوادونو سره پر ګډې پولې د تاسیساتو جوړولو لپاره د ایران ولسمشر درې ملیارده ډالرو بودیجه منظور کړې؛ خو دا لا نه ده په ډاګه شوې چې چارې به یې کله او له کوم هېواد سره له ګډې پولې پیل کېږي.
