د ملګرو ملتونو د جرمنو او نشه يي توکو پر وړاندې د مبارزې ادارې (یو.اېن.او.ډي.سي) په يوه راپور کې ويلي، په افغانستان کې د نشه يي توکو د کرکیلې په ټولو ډولونو کې په غټه کچه کمښ راغلی او پر ځای یې غنم، زعفران او نور کښتونه زیات شوي دي.
یادې ادارې په افغانستان کې د نشه يي توکو بازار او کرکیله چې په سیمهيیزه او نړیواله کچه ستر زیانونه رامنځته کوي، د بندولو ټینګار کړی او په دې برخه کې یې د سرپرست حکومت فعالیتونه ستایلي دي.
د ملګرو ملتونو د جرمونو او نشه يي توکو پر وړاندې د مبارزې ادارې اجرائیوي مشره غدا ولي وايي:« په ۲۰۲۳ کال کې زموږ نوې سروې دا په ډاګه کوي، چې په افغانستان کې نشه يي توکي ۹۵ سلنه کم شوي او دا نشه يي توکو د بازار په له منځه وړلو کې مثبت ګام دی، خو په بدیل کې بزګرانو ته باید د کښت لپاره قانوني او مجوز تخمونه ورکړل شي.»
په راپور کې دا هم راغلي چې د نشه يي توګو د سوداګرو په عوایدو کې هم د پام وړ بدلون راغلی، چې تېرکال دا کچه ۳۶۰ میلیونه ډالر وه، خو سږ کال ۱۱۰میلیونه ډالرو ته راښکته شوې.
د راپور پر بنسټ، ډېر کوکنار سږ کال په کندهار او بدخشان کې کرل شوي چې د ټولې کرکیلې ۵۰ سلنه جوړوي.
خو د سیاسي چارو یو شمېر شنونکي وايي، په افغانستان کې د نشهيي توکو کښت او پروسيس ټيټې کچې ته په کتو، د ملګرو ملتونو د يادې ادارې موندنې د حقايقو پر بنسټ دي او دا د دې ادارې غوښتنه وه او سرپرست حکومت دې په دې برخه کې بزګرانو ته بدیل کښتونه برابر کړي.
د سیاسي چارو شنونکی عزیز معارج وايي:« د نشه يي توکو کمښت یا لمنځه وړل له افغان دولته د نړیوالو او په ځانګړي ډول د ملګرو ملتونو سازمان غوښتنه وه. دا اوس دوی په خپله وايي او اقرار کوي چې د راپور له مخې، ۹۵ سلنه نشه يي توکو کښت کم شوی، دا ډېره لویه شمېره ده. نو نړیوال باید اوس له بزګرانو سره په بدیل کار وکړي او دوی ( بزګرانو) لپاره باید نورې مرستې وکړي. که چېرې دا مرستې ونه شي او بزګران بېکاره پاتې شي نو په هغه صورت کې کېدی شي دویم ځل د نشه يي توکو کښت ته مخه وکړي. نو بیا به یې مسوولیت خپله د ملګرو ملتونو پرغاړه وي.»
د سرپرست حکومت چارواکي بيا له ياد راپور هرکلی کوي او وايي، نړیوالو له نشهيي توکو سره د مبارزې په برخه کې مرسته نه ده کړې او زياتوي، چې سرپرست حکومت په خپل توان د يادو توکو د کښمت مخنيوي په بدل کې له بزګرانو سره مرسته کړې.
د نشه يي توکو پر وړاندې د ملګرو ملتونو د تېر ۲۰۲۲ کال په راپور کې راغلي وو، چې افغانستان د نړۍ ۸۰ سلنه نشه يي توکي تولیدوي.
