شنونکي: نړیوال د اسلامي امارت د چارواکو پر سفرونو  د بندیز مسله د فشار په توګه کاروي

د افغانستان اسلامي امارت چارواکو سفرونو ته د ورکړل شوي درې میاشتیني وخت یوازې ۱۰  ورځې پاتې دي او راتلونکې اوونۍ به د ملګرو ملتونو امنیت شورا، په دې تړاو ناسته ولري.

ښايي دغه موده بیا تمدید شي، خو دا ویره هم شته  ده،چې ښايي د اسلامي امارت د چارواکو پر سفرونو بندیزونه ولګول شي. 

د سیاسي چارو شنونکي په دې باور دي،چې نړیوال د اسلامي امارت د چارواکو د سفرونو مسله او تور لیست، په اوسني حکومت د فشار په توګه کاروي او ښايي دغو فشارونو ته دوام ورکړي.

دوی ټېنګار لري،چې اسلامي امارت دې د دغې مسلې حل او د خپلو حقوقو د دفاع لپاره نړیوالو محاکمو ته مراجع وکړي .

دوی وايي، د دې ترڅنګ اسلامي امارت ته په کار دي،چې ټولو هغو شرایطو  چې په دغه برخه کې یې نړۍ لري، برابر او پلي کړي، ترڅو د نړیوالو بندیزونو له ستونزې خلاص شي. 

د سیاسي چارو شنونکی عزیز معارج وايي:« دا بندیزونه یو ډول فشار دی،پرطالبانو او نړیوال له دې بندیزونو د یوې وسیلې په توګه استفاده کوي او هیڅ وخت داسې نه کوي،چې دایمي معافیت ورکړي. دا به جاري ساتي،خو دحل لار یې داده،چې طالبان خپله لاس په کار شي او له خپل حقه دفاع وکړي. دوی باید پوښتنه وکړي،چې ولې پرموږ قیودات دي او د رفع لپاره یې څه دي، ځکه نړیوال د دې لپاره یو لړ شرایط لري او دغه شرایط باید طالبان پلي کړي او حل یې کړي.» 

ځینې نور بیا د سیاسي تعامل لپاره مذاکرات شرط یادوي او په باور یې مذاکرات هغه مهال کیدای شي،چې یو لوری هم له بندیزونو سره مخ نه وي.

د سیاسي چارو شنونکی مفتي محمد اجمل سالار په دې باور دی، که په دواړو اړخونو کې  یو هم له بندیزونو سره مخ وي،هغه موخه چې دواړه لوري یې تعقیبوي،رسیدل ورته ستونزمن دي. 

سالار زیاته کړه:« له یوه هېواد سره  د اړیکو ټینګښت لپاره اوږدمهاله تعامل ته اړتیا ده او دغه اوږد مهال تعامل ضرورت لري،چې بندیزونه لغوه وي او که چیرې بندیزونه موجود وي،ددواړو اړخونو ترمنځ مذاکرات او تعامل او یا هغه هدف ته چې دواړه اړخونه ورته کار کوي، رسیدل به ناممکن وي.» 

خو  د اسلامي امارت د ویاند مرستیال بلال کریم بیا وايي،د تیرو کلونو تجربو ښودلې ده، چې پر اسلامي امارت د فشار نسخې اغیز نه لري او یوازې د حل لار مذاکرات او تعامل دی،چې د سیمې او نړۍ پر ګټه هم دي .

کریمي زیاتوي:« دا درک اوس پر  نړیواله کچه او هېوادونو ترمنځ چې  د فشار نسخې کار نه ورکوي،لکه څنګه چې یې په تیرو کلونو کې نه دی ورکړی. افغانان خپلې ګټې لري او  د هغې په رڼا کې له  نړیوالو سره تعامل ته ځي. اوس نړۍ په دې باور ده،چې له اسلامي امارت سره باید د تعامل له لارې مسایل حل شي او د حل یوازېنۍ لار ده،چې هم د افغانانو پر ګټه ده،هم د نړیوالو او هم د سیمې پر ګټه ده.» 

له هغې وروسته،چې په دوحه کې اسلامي امارت ته سیاسي دفتر پرانېستل شو، د امریکا له متحده ایالتو سره د مذاکراتو لپار یې پر ځینو مشرانو د سفرونو بندیزونه هم لرې شول،خو په دې وروستیو کې د بشري حقونو د څار نړیوالې ادارې له ملګرو ملتونو  د اسلامي امارت د چارواکو پر سفرونو د بندیزونو لګولو غوښتنه کړې ده.

د ملګرو ملتونو امنیت شورا به په نږدې ورځو کې د افغانستان په تړاو ځانګړې غونډه وکړي،خو دا چې غونډه کې د طالب مشرانو د سفرونو مودې غځولو او یا نه تمیدولو په تړاو څه پریکړه کیږي،تراوسه مالومه نه ده.